Иондық, коваленттік, металдық және сутектік байланыстарды интерактивті түрде оқы, тест тапсыр және тапсырмалар орында.
📚 Теориялық материал
Химиялық байланыс дегеніміз — атомдарды бір-бірімен ұстап тұратын күш. Оның 4 негізгі түрі бар.
Металл атомы электронын металл емес атомына береді. Нәтижесінде оң зарядты катион және теріс зарядты анион пайда болады. Электростатикалық тарту күші арқылы байланысады.
Мысал: NaCl, KBr, CaOЕкі атом электрондарды ортақтасады. Полюссіз коваленттік: бірдей атомдар арасында (H₂, O₂). Полюсті коваленттік: әртүрлі бейметалдар арасында (HCl, H₂O).
Мысал: H₂, HCl, H₂OМеталл атомдары электрондарын "ортақ пайдалануға" береді. Еркін электрондар торда еркін қозғалады. Сондықтан металдар жақсы өткізгіш болады.
Мысал: Fe, Cu, Al, AuСутек атомы жоғары электртерістілігі бар атоммен (O, N, F) байланысқанда пайда болады. Суда, белоктарда, ДНҚ-да кездеседі.
Мысал: H₂O, HF, NH₃🔬 Интерактивті анимациялар
Әрбір байланыс түрінің атомдық деңгейдегі үлгісін бақыла.
Натрий өзінің 1 электронын хлорға береді. Na⁺ оң ион, Cl⁻ теріс ионға айналады. Электростатикалық тарту күші — иондық байланысты түзеді.
H₂O молекуласында оттек пен сутек атомдары электрондарын ортақтасады. Ортақ электрон жұбы — коваленттік байланысты түзеді.
Мыс атомдары өздерінің электрондарын тор бойынша еркін жібереді. Еркін электрондар "электрон газын" түзеді — металдардың жылу мен электр өткізуін қамтамасыз етеді.
Су молекулаларының арасында сутек атомы оттекке тартылады. Нүктелі сызықтар сутектік байланысты білдіреді. Судың қайнау температурасын жоғарылатады.
🧪 Өзіндік тексеру
20 сұрақ. Жауапты таңдап, нәтижеңді бірден бақыла.
✏️ Практикалық тапсырмалар
«Жауапты көру» батырмасын басып, дұрыс жауапты тексер.